حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )
242
تاريخ قم ( فارسي )
فصل اول در ذكر آن گروه عرب كه بقم آمدند و وقت آمدن ايشان بقم ، ابو الحسين على بن محمّد جعفر بن خزيمهء اسدى المنجّم روايت كرده است كه او به خط ابى جعفر احمد بن عبد الله برقى يافت كه عبد الله و احوص پسران سعد بن ملك بن عامر اشعرى بقم رسيدند در ايام خلافت عبد الملك روز شنبه ماه فروردين روز نوروز سنهء اثنتين و ثمانين [ 1 ] از تاريخ پادشاه شدن يزدجرد بن شهريار و سنهء اثنتين و ستين [ 2 ] فارسيّه از هلاك و زوال يزدجرد و آن تاريخست مستعمل بقم معروف بنزديك ايشان و سنهء اربع و تسعين [ 3 ] هجريه و چون ايشان بقم رسيدند سه ساعت و پنج دانگ ساعتى از روز گذشته بود و در آن وقت طالع شده بود اسد شش درجه وسط السّماء حمل بيست و دو درجه [ 4 ] آفتاب در جوزاى پنج درجه و هفده دقيقه ماه در اسد هفده درجه زحل در اسد چهارده درجه مشترى در ميزان پانزده درجه و دوازده دقيقه عطارد در ثور نه درجه زهره در ثور بيست و هشت درجه مريخ در حمل سه درجه و پنج دقيقه ، حكايت اسدى از برقى تا اينجاست و من كه مصنف اين كتابم چنين ميگويم كه آمدن عرب درين وقت كه ذكر كرده شد صحيحست و در آن هيچ شكى نيست و ليكن آمدن ايشان بقم در ايام خلافت عبد الملك بن مروان نبوده است زيرا كه در تاريخ سنين خلفاء آمده است كه عبد الملك در ماه رمضان سنهء خمس و ستين [ 5 ] هجريه موافق با سنهء اربع و سبعين [ 6 ] يزدجرديه و سنهء اربع و خمسين [ 7 ] فارسيه خليفه شد و بيست و يك سال خليفه بود و اهل عرب در ايام ولايت و حكومت حجاج بن يوسف بعراق بقم آمدند پس تقدير كردند و و گفتند كه ايشان در خلافت عبد الملك بقم آمدند بسبب كشيده شدن ايام ولايت و حكومت حجاج ، حجاج والى عراق بود از قبل عبد الملك و وليد بن عبد الملك مدت بيست سال ابتداى آن سنهء خمس و سبعين [ 8 ] هجريه موافق با سنهء اربع و ستين [ 9 ] يزدجرديه و سنهء اربع و اربعين [ 10 ] فارسيه و حجاج در ايام خلافت وليد بن عبد الملك سنهء خمس و تسعين [ 11 ] هجريه و سنه ثلث و ثمانين [ 12 ] يزدجرديه و سنهء ثلث و ستين [ 13 ] فارسيّه وفات يافت
--> [ 1 ] 82 ، [ 2 ] 62 ، [ 3 ] 94 ، [ 4 ] - خ ، ل : بالشاة ، [ 5 ] 65 ، [ 6 ] 74 ، [ 7 ] 54 ، [ 8 ] 75 ، [ 9 ] 64 ، [ 10 ] 44 ، [ 11 ] 95 ، [ 12 ] 83 ، [ 13 ] 63 ،